روایات فراوانی به طور مطلق بر ترغیب زیارت مردان و زنان با پای پیاده وارد شده است؛ به طوری که هر قدمی که در مسیر زیارت امام حسین (ع) برداشته میشود دارای اجر و پاداش است (۱). راهپیمایی اربعین با تداعی عظمت پیادهروی حضرت زینب (س) آکنده از معنویت میباشد که امروزه به نماد مقاومت، عدالت، آزادگی، ایمان و ایستادن در برابر ظلم تبدیل شده است. بانوان با حضور خود میتوانند باعث پر شور شدن مراسم شوند و در نتیجه به زنده نگه داشتن پیام امام حسین (ع) و عزت شیعیان در جهان کمک کنند؛ البته باید توجه داشت که ایفای این نقش توسط بانوان به رعایت شرایط عمومی حضور زنان در جامعه یعنی رعایت حجاب، عفاف و وقار، پرهیز از تبرج و ظاهر کردن زینت، عدم اختلاط و در واقع رعایت حریمها بستگی دارد.
مسافت پیادهروی تقریباً ۸۰ کیلومتر است و حدود سه روز طول میکشد، از آنجا که ممکن است همراه سختی و خطراتی باشد برخی ترجیح بر عدم حضور بانوان دادند اما اغلب بانوان شیعه به تأسی از حضرت زینب (س) و درک آن شرایط و ابراز همدردی با ایشان سختیهای سفر را به جان میخرند و با فرزندان در این حماسه حضور مییابند که این حضور برکات و نکات قابل توجهی دارد که به چند مورد اشاره میشود.
الف. گردهمایی اربعین یک پیادهروی ساده نیست بلکه بانوان با نقشی فعال آن را به میدانی برای تمرین و آمادگی ظهور تبدیل میکنند تا هدفی بسیار بالاتر را محقق نمایند؛ ازاینرو، اربعین به عنوان حلقه پیوند عاشورا و ظهور، میتواند زمینهساز معرفی امام زمان به مردم جهان باشد.
ب. پیادهروی اربعین که به تأسی از حضرت زینب (س) و ابراز همدردی و درک آن شرایط انجام میشود پدیدهی الهی، غیر قابل توصیف (۲) و سراسر معنویت است؛ ازاینرو، سبب رشد و تربیت بانوان و کسب صفات کمالی آنان میشود به این ترتیب که در این مسیر از تجملات و تعلقات دنیایی و مناسبات اجتماعی دور و به خداوند نزدیکتر میشوند.
ج. به تعبیر مقام معظم رهبری، اربعین یک رسانه است (۳) و علاوه بر رساندن پیام عاشورا میتواند الگوی زن مسلمان را به رسانههای بینالمللی معرفی کند؛ زیرا در این مسیر زنان با حجاب و چهرهای مقاوم، صبور و به دور از مظاهر دنیا، عزاداری میکنند، حتی موکبداری را برعهده دارند. انعکاس چنین حضوری در جهان خط بطلان بر همه سیاستهایی است که دنیای مدرن بر زنان تحمیل و آنان را به کالای جنسی تبدیل کرده است. همچنین اشتراک تصاویر، دل نوشتهها، خاطرات و آموختههای بانوان از پیادهروی اربعین در فضای مجازی و رسانهای، گفتمان سازی جدیدی جهت رشد معنوی است.
د. سفر اربعین بهترین فرصت برای نهادینه کردن تربیت دینی است زیرا غالباً کودکان با مادران خود همراه میشوند و مهمترین تأثیرپذیری در قالب آموزش بیکلام تجلی مییابد. همچنین کودکان رفتارهای انسانی مانند صبر، اخلاص، گذشت و محبت را در این مسیر درک میکنند و در واقع سبک زندگی متفاوت و جدیدی را با یاد اهل بیت فرامیگیرند (۴).
ه. پیمایش اربعین به تقویت بنیان خانواده، کمک قابل توجهی میکند، زیرا در طول این سفر اعضای خانواده دغدغه بیشتری نسبت به یکدیگر و یاری رساندن به هم دارند، همین امر سبب تعالی اخلاق در خانواده میشود
بر این اساس، پیادهروی اربعین، جنبشی اجتماعی با ابعاد و کارکردهای مختلف است. همانطور که حضرت زینب (س) در انتقال فرهنگ عاشورایی نقشآفرینی کرد، بانوان هم میتوانند تداومدهنده این مسیر باشند (۵)؛ ازاینرو، حضور زنان و مردان در اربعین، وظیفۀ انسانی برای برقراری صلح در عالم و تبلیغ اسلام ناب است که باید با احساس تکلیف ادامه پیدا کند